ฉลากสินค้าต้องมีอะไรบ้าง: อาหาร เครื่องสำอาง + เช็กลิสต์

พิมพ์ฉลากไปหลายพันดวงแล้วเพิ่งรู้ว่าขาดข้อมูลบังคับ หรือบาร์โค้ดสแกนไม่ติด เป็นเรื่องที่เกิดจริงและต้องพิมพ์ใหม่ทั้งล็อต บทความนี้รวมข้อมูลที่ฉลากควรมีแบบอ่านง่าย พร้อมเช็กลิสต์ฝั่งงานพิมพ์ ทั้งนี้ข้อกำหนดทางกฎหมายต่างกันตามประเภทสินค้า ควรตรวจกับ อย. หรือหน่วยงานที่กำกับดูแลอีกครั้งก่อนผลิตจริง

สรุปสั้น

ทุกสินค้าควรมี: ชื่อสินค้า ผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย ปริมาณสุทธิ วันผลิต/หมดอายุ ภาษาไทย
อาหารเพิ่ม: เลขสารบบอาหาร ส่วนประกอบเรียงตามปริมาณ ข้อมูลผู้แพ้อาหาร
เครื่องสำอางเพิ่ม: เลขที่ใบรับจดแจ้ง ส่วนประกอบ วิธีใช้ คำเตือน เลขครั้งที่ผลิต
ตัวอักษรไม่ควรเล็กกว่า 6 pt และทดสอบสแกนบาร์โค้ดจากไฟล์จริงก่อนพิมพ์

ฉลากสินค้าทั่วไปต้องมีอะไรบ้าง

ชื่อสินค้าและประเภทสินค้า
ชื่อและที่อยู่ผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้จัดจำหน่าย
ปริมาณสุทธิ พร้อมหน่วย เช่น กรัม มิลลิลิตร ชิ้น
วันเดือนปีที่ผลิต และ/หรือ วันหมดอายุ
ข้อความภาษาไทยที่อ่านได้ชัด

ตัวอย่างงานออกแบบฉลากขวดสบู่เหลว ลวดลายสีสดและข้อมูลบนฉลาก — ตัวอย่างการวางข้อมูลบนฉลากโดยทีมออกแบบ TTC · ภาพจาก TTC Carton

ฉลากอาหาร: ข้อมูลที่ต้องมี

อาหารเป็นกลุ่มที่ข้อกำหนดละเอียดที่สุด นอกจากข้อมูลพื้นฐานแล้วมักต้องมี

เลขสารบบอาหาร (เลข อย. 13 หลัก) ในกรอบตามแบบที่กำหนด
ส่วนประกอบสำคัญ เรียงจากปริมาณมากไปน้อย
ข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร เช่น มีถั่ว นม ไข่ กลูเตน
วิธีเก็บรักษา และวิธีปรุง/รับประทาน ถ้ามี
กรอบข้อมูลโภชนาการ เมื่อมีการกล่าวอ้าง เช่น ไขมันต่ำ น้ำตาลน้อย

ฉลากเครื่องสำอาง: ข้อมูลที่ต้องมี

เลขที่ใบรับจดแจ้ง
ชื่อและที่ตั้งผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า
ส่วนประกอบทั้งหมด
วิธีใช้และคำเตือน
เลขครั้งที่ผลิต (Lot) และวันผลิต/วันหมดอายุ

เคล็ดลับ — พื้นที่บนฉลากไม่เคยพอ วางผังตั้งแต่ตอนออกแบบว่าข้อมูลบังคับไปอยู่ตรงไหน ถ้าไม่พอ ใช้ฉลากสองชิ้น (หน้า–หลัง) หรือฉลากพับ แทนการย่อตัวอักษรจนอ่านไม่ออก

ขนาดตัวอักษรและพื้นที่บนฉลากเล็ก

ปัญหาที่เจอบ่อยที่สุดของแบรนด์เล็กคือข้อมูลบังคับไม่พอที่บนฉลาก วิธีแก้ที่ใช้กันมีสามทาง

แยกฉลากหน้า–หลัง ด้านหน้าเป็นแบรนด์และชื่อสินค้า ด้านหลังเป็นข้อมูลบังคับทั้งหมด
ใช้กล่องนอกเป็นที่วางข้อมูล สินค้าที่มีกล่องบรรจุ ใส่รายละเอียดบนกล่อง ฉลากบนขวดเหลือข้อมูลหลัก (ตรวจข้อกำหนดของสินค้าแต่ละประเภทก่อน)
ฉลากพับ (Peel-off) ฉลากหลายชั้นที่เปิดอ่านได้ เหมาะกับเครื่องสำอางขวดเล็ก

เคล็ดลับ — ตัวอักษรบนฉลากที่เล็กกว่า 6 pt พิมพ์แล้วมักอ่านไม่ออก ยิ่งพิมพ์บนสติ๊กเกอร์ใสหรือพื้นสีเข้ม ควรขยายขึ้นอีก

เลือกวัสดุฉลากให้ทนสภาพใช้งาน เช่น ขวดแช่เย็นต้องกันน้ำ อ่านเทียบวัสดุใน สติ๊กเกอร์ PP PET กระดาษ ต่างกันยังไง

ข้อผิดพลาดงานพิมพ์ฉลากที่เจอบ่อย

จุด	ข้อแนะนำ
ขนาดตัวอักษร	ไม่ควรต่ำกว่า 6 pt ถ้าเล็กกว่านี้หมึกจะเลอะติดกัน โดยเฉพาะบนกระดาษ
ตัวหนังสือบนพื้นเข้ม	ใช้น้ำหนักตัวอักษรหนาขึ้น และระวังตัวอักษรเล็กแบบกลับขาว
บาร์โค้ด	พิมพ์ดำบนพื้นขาว ไม่ย่อเกินขนาดมาตรฐาน มีขอบว่างซ้ายขวา
วันหมดอายุ/Lot	ถ้าเปลี่ยนทุกล็อต เว้นพื้นที่ว่างให้ปั๊มหรือพิมพ์ทีหลัง
วัสดุ	ของแช่เย็นหรือโดนน้ำ ใช้ PP + กาวที่เหมาะ